Leeuwarder Golfclub De Groene Ster

GEO Certified® 09/2013 GEO Re-Certified 08/2016
Leeuwarden,
Netherlands
Telephone: +31(0) 511430013
Leeuwarder_club_image

Executive summary (English & local language)

On Monday June 5, 2016, I conducted the first re-audit of the Golfclub De Groene Ster at Leeuwarden (the Netherlands). This audit involved reviewing the provided documents, consulting those responsible for GEO and an onsite visit. Over the past 3 years, Golfclub De Groene Ster has made progress in a number of the ‘areas of interest’ identified by the GEO Organisation. During my visit, the GEO committee made a very good impression.

Op maandag 6 juni 2016 heb ik de eerste heraudit bij Golfclub De Groene Ster in Leeuwarden (Nederland) uitgevoerd. De audit bestond uit het doornemen van de ter hand gestelde documenten, een gesprek met de GEO-verantwoordelijken en een terreinbezoek. Golfclub De Groene Ster heeft in de afgelopen 3 jaar op een aantal van de door GEO-organisatie benoemde ‘aandachtsgebieden’ vooruitgang geboekt. De GEO-commissie heeft tijdens mijn bezoek een zeer goede indruk achtergelaten.

Nature

Golfclub De Groene Ster runs an 18 hole golf course. In 1989, the construction of a 6 holes par 3 course started and in 1993, this course was extended to 9 holes. In 2002, the second 9 holes were completed. The landscape on the course is varied and comprises shrubs, stands of trees, individual trees and areas of herbaceous vegetation. In the design of the course, the natural environment has been taken into consideration as much as possible.

Golfclub De Groene Ster beheert een 18-holes golfbaan. In 1989 is gestart met de aanleg van een 6 holes par 3 baan. Deze baan is in 1993 uitgebreid naar 9 holes. In 2002 zijn de tweede 9 holes gerealiseerd. Het landschap op de baan is gevarieerd en bestaat uit bosjes, boomgroepen, individuele bomen en delen met kruidenrijke vegetaties. Bij de aanleg is zoveel mogelijk aangesloten bij de natuurlijke omgeving.

Over the past three years, for a small part of the course, the GEO committee has drawn up a list of animal and plant life, bird life not included. There is, however, an extensive overview from 2012 and the yearly bird watching day organized by the Dutch Golf Federation is participated in. These two inventories clearly reflect all species of plants, birds and mammals that can be found on and around the course. It is the Golf clubs’ intention to focus more on insects and mushrooms occurring on the course, if possible in cooperation with specialized external organizations.

Door de GEO-commissie is in de afgelopen 3 jaar -behalve voor vogels- op een klein deel van de baan inventarisatie van de flora en fauna uitgevoerd. Wel is een uitgebreide inventarisatie uit 2012 aanwezig en wordt jaarlijks deel genomen aan de door de NGF georganiseerde vogelteldag. Deze beide inventarisaties geven een goed beeld van de plantensoorten, vogelsoorten zoogdieren die op de baan aanwezig zijn. De golfclub heeft de ambitie om in de toekomst meer aandacht aan zowel insecten als paddenstoelen te besteden. De wens is om daarbij samen te werken met gespecialiseerde verenigingen buiten de baan.

Over the last three years, a lot of effort and attention is given to development of the short vegetations. On the course, various species of the ‘red list’ can be found such as Purple marshlocks (Potentilla palustris), Inundated Club Moss (Lycopodiella inundata) and Water soldiers (Stratiotes aloides). Species protected under the Dutch Flora and Fauna Act can be found as well: Southern Marsh Orchid (Dactylorhiza majalis, supsp. Praetermissa), Royal Fern (Osmunda regalis) and Flowering rush (Butomus umbellatus). Of particular interest is the presence of two species of dragonfly, the Hairy Hawker (Brachtytron Pratense) and the Large Whitefaced Darter (Leucorrhinia pectoralis).

In de afgelopen drie jaar is veel energie en aandacht besteed aan het ontwikkelen van de korte vegetaties. Op de baan komen verschillende 'rode lijst soorten' voor zoals Wateraardbei (Potentilla palustris), Moeraswolfsklauw (Lycopodiella inundata) en Krabbenscheer (Stratiotes aloides) voor. Ook zijn via de Flora en faunawet beschermde soort aangetroffen: Ongevlekte rietorchis (Dactylorhiza majalis, sup. praetermissa), Koningsvaren (Osmunda regalis) en Zwanebloem (Butomus umbellatus). Bijzonder is ook de aanwezigheid van twee libellensoorten Glassnijder (Brachytron pratense) en Gevlekte witsnuitlibel (Leucorrhinia pectoralis).

In relation to the Dutch Green Deal golf club De Groene Ster is reducing the use of fertilizer and pesticides. To achieve the goals it is necessary to change the mixture of turfgrass.

In het kader van de Nederlandse Green Deal Sportvelden werkt golfclub De Groene Ster aan het verlagen van het gebruik van meststoffen en chemische bestrijdingsmiddelen. Daarbij hoort ook een sturing in de smenstelling van het golfgras.

The GEO committee has implemented several measures to increase the existent natural values. For instance, three rafts were positioned as nesting opportunities for the Black Tern (Chlidonias Niger) and wherever possible, banks and shores are designed to be as amphibious friendly as possible.
A portion of the branches and tree top wood resulting from thinning is used in the construction of dead hedges, thus providing nesting places for thicket birds. What is more, over the past three years, the construction at hole 15 of a new pool for amphibians has been put in place.
The daily management of the Club is not in conformity with approved codes of practice. There are no working protocols for the prevention of damage to listed plant and animal life.

Vanuit de GEO-commissie worden verschillende maatregelen genomen om de bestaande natuurwaarden verder te verhogen. Zo zijn drie vlotten geplaatst als nestgelegenheid voor zwarte stern (Chlidonias niger) en worden oevers waar mogelijk amfibievriendelijk ingericht. Ook wordt een deel van het tak- en tophout dat bij dunningen vrijkomt in takkenrillen verwerkt waardoor onder andere nestgelegenheid voor struweelvogels ontstaat. Tevens is in de afgelopen 3 jaar bij hole 15 een nieuwe poel voor amfibieën aangelegd.

Bij het uitvoeren van het dagelijkse beheer wordt niet gewerkt conform een goedgekeurde gedragscode. Ook zijn er geen werkprotocollen aanwezig waardoor schade aan beschermde flora en fauna wordt voorkomen.

Water

A relatively large percentage of the surface of the course is dedicated to water features, in total approximately 13 hectares.

Op de baan is veel water aanwezig: in totaal iets meer dan 13ha.

Ground water from surrounding ditches and water features is used for irrigation.

Voor de beregening wordt gebruikgemaakt van oppervlaktewater uit randsloten en waterpartijen.

For the greens/lawns, wetting agents are used to increase the uptake of water by the grass.

Op de grasmat wordt gebruik gemaakt van wetting agents om de wateropname door het gras te verbeteren.

In the club house, tap water is used for sanitary provisions and hospitality services. Research has shown that toilets, showers and sinks use the greater part of the water. That is why, over the past three years, water saving equipment such as double flush toilets and water saving shower heads was installed, thus reducing water consumption in the club house by 10 %. The club does not use rainwater yet.
There is no re-use of waste water. The club has explored the option and economic viability of in situ purification of gray water by means of a helophyte filter; unfortunately without a positive outcome.

In het clubhuis wordt leidingwater gebruik voor de sanitaire voorzieningen en de horeca. Uit onderzoek bleek dat binnen de sanitaire voorzieningen toiletten, douches en wastafels de grootste waterverbruikers zijn. De golfclub heeft daarom in de afgelopen 3 jaar waterbesparende voorzieningen, zoals 'double flush' toiletten en waterbesparende douchekoppen aangebracht. Hierdoor is het waterverbruik in het clubhuis met 10% verlaagd. De club maakt nog geen gebruik van hemelwater.

Afvalwater wordt niet hergebruikt. De club heeft wel onderzocht of zuivering van grijswater op eigen terrein door middel van een helofytenfilter economisch rendabel is, maar dat bleek niet het geval.

Energy

The energy the Golfclub De Groene Ster consumes is conventional. There is one meter to record all electricity consumption, so division according to different users is not possible.

Golfclub De Groene Ster maakt gebruik van gangbare energie. Het verbruik van elektriciteit wordt door 1 meter vastgelegd, waardoor uitsplitsing naar gebruiker niet mogelijk is.

However, an energy audit has been conducted and has resulted in replacement of light bulbs for energy saving lighting. The club has furthermore initiated a campaign to raise awareness among the staff so that energy saving is incorporated in words and deeds. This has already brought about a change in use of machinery: apparatuses are only switched on when used and are no longer on stand-by. Additionally, the terrace heaters are provided with timers so they are not switched on unnecessarily. When replacing equipment, the golf club always choses the most environmentally and energy friendly variant. Especially in the hospitality area, this approach can still yield considerable savings. All this combined has led to a substantial savings of electricity. In the greenkeepers lodge, motion sensors have yet to be installed. Here, too, energy efficient lighting is used. Still, in this domain, there is quite some headway to make.

Er is een energieaudit uitgevoerd. Dit heeft er onder andere toe geleidt dat gloeilampen zijn vervangen door energiezuinige verlichting. Ook is de club een bewustwordingscampagne gestart om het personeel te stimuleren energiezuinig te denken en handelen. Dit heeft onder andere gezorgd voor een ander gebruik van apparaten: apparaten worden alleen ingeschakeld als ze worden gebruikt en apparaten die niet in gebruik zin staan niet meer op stand by. Daarnaast zijn de terrasheaters van tijdklokken voorzien zodat ze niet onnodig aanstaan. Bij het vervangen van apparaten kiest de golfclub altijd voor de meest milieu vriendelijke en energiezuinigste variant. Vooral op het gebied van de horeca zijn door deze aanpak in de toekomst nog aanzienlijk besparingen te realiseren. Dit alles samen heeft tot een behoorlijke elektriciteitsbesparing geleidt. In het greenkeepergebouw zijn nog geen bewegingsmelders aanwezig. Ook worden hier nog energiezuinige lampen toegepast. Hier ligt een belangrijke opgave.

The management of the course is being organized by an contactor (Vos & Ruinerwold). This company is also supplies all machines. The fuel consumption of the machinery is accurately registered. Limiting consumption of fuel is a regularly recurring item on the greenkeepers agenda. Maintenance of the machines is done in house as much as possible. The golf club will stimulate Vos & Ruinerwold when machines are up for replacement in the future, to examine whether hybrid or electrically driven machines can be used. In addition to environmental aspects, economic factors are also important.

De greenkeepers zijn in dienst van Vos & Ruinerwold en ook het machinepark is eigendom van deze firma. Het brandstofverbruik van de machines wordt nauwkeurig bijgehouden. Het beperken van het brandstofgebruik wordt regelmatig met de greenkeepers besproken. Het onderhoud van de machines gebeurt zoveel mogelijk in eigen beheer.

Bij vervanging van machines stimuleert de club de firma Vos & Ruinerwold om in de toekomst waar mogelijk gebruik te maken van hybride of eclectische machines. Daarbij speelt naast milieueffecten ook altijd de economische en praktische afweging een rol.

The club house and the greenkeepers lodge are heated with natural gas. The natural gas is supplied by a conventional supplier. Research has shown that much energy is lost due to the way the entrance is designed. The ventilation scheme too contributes to an increase in consumption. The club intends to tackle these two problems in the coming years. A reduction of the consumption of natural gas by 5% is feasible. Recently, a solar water heater was installed for heating shower water in the locker rooms. This new provision yields considerable natural gas savings.

Het clubhuis en het greenkeepersgebouw worden door middel van aardgas verwarmd. Het afgenomen aardgas is van een gangbare leverancier. Uit onderzoek is gebleken dat veel energie verloren gaat door de huidige inrichting van entree. Ook draagt het gehanteerde ventilatieschema bij aan een verhoogd verbruik. De club is voornemens deze beide zaken in de komende 3 jaar aan te pakken waarbij een besparing op het gebruik van aardgas van ongeveer 5% mogelijk moet zijn . In de afgelopen periode is een zonneboiler geplaatst voor het verwarmen van douchewater in de kleedkamers. Door deze nieuwe voorziening wordt behoorlijk op aardgas bespaard.

Supply Chain

Materials for greenkeeping are purchased for the greater part at local suppliers. Yet, a part of the necessary resources is purchased centrally, for economic reasons. When purchasing sand for dressing bunkers, the golf club always demands a certificate indicating that a clean product is involved. The club is exploring options to combine deliveries so that the number of transport movements and hence CO2 emission can be reduced

De inkoop van materialen door de greenkeeping gebeurt zoveel mogelijk bij lokale leveranciers. Toch wordt een deel van de benodigde materialen om economische redenen centraal ingekocht. Bij de aanschaf van zand voor dressen en bunkers eist de golfclub altijd een certificaat waarmee wordt aangetoond dat het een schoon product betreft. De club is bezig te onderzoeken of leveringen kunnen worden gecombineerd, waardoor het aantal transportbewegingen en daarmee de uitstoot van fijnstof en CO2 kan worden verlaagd.

A large part of the waste is packaging material. The golf club aims to reduce the ratio of packaging material. This can be done, for instance, through purchase in bulk packaging, by making use of reusable packaging and exploring whether compostable packaging can offer a solution.

Een groot deel van het afval bestaat uit verpakkingsmateriaal. De club heeft zich tot doel gesteld het aandeel verpakkingsafval te reduceren. Dat gebeurt onder andere door in grootverpakking in te kopen, gebruik te maken van verpakking die kan worden hergebruikt en te onderzoeken of composteerbare verpakking een oplossing kunnen bieden.

The hospitality services of De Groene Ster is organized by the club itself. Only the kitchen is leased (Cadenza). Purchase of beverages and food to be sold in the club house is done at 'wholesalers’. What will be bought is decided by the manger of the hospitality services in good contact with the club committee. Lessee determines what is purchased, and instead of ethical or environmental considerations, quality and price prevail. It is the intention of the golf club to put ethical and environmental considerations on the agenda when consulting with lessee.

De Horeca is in eigen beheer en het bedienend personeel is in loondienst van onze club. Slechts de keuken is in beheer bij de firma Cadenza. Inkoop van dranken en voedsel voor verkoop in het clubhuis, vindt plaats bij een groothandel. Het assortiment wordt door de manager van het Horecateam in goed overleg met het bestuur bepaald. Bij de inkoop wordt slechts ondergeschikt aandacht besteed aan ethische of milieu-uitgangspunten en speelt kwaliteit en prijs een doorslaggevende rol. De golfclub is voornemens ethische en milieu-uitgangspunten te bepalen en dominant te doen zijn bij de inkoop en de keuze van het assortiment.

An objective of the golf club De Groene Ster is to further reduce water consumption on greens and tees. The composition of the grass species will be changed such that in the future, irrigation may be reduced.

Doelstelling van golfclub De Groen Ster is om het waterverbruik op greens en tees in de toekomst verder te beperken. De grassoortensamenstelling wordt zodanig gewijzigd dat de beregening wellicht in de toekomst nog verder kan worden beperkt.

The golf club does not have a waste management plan. The club intends to develop such a plan over the coming three years in order to achieve maximum waste separation.

De golfclub beschikt niet over een afvalmanagment plan. Doel is dit in de komende 3 jaar te ontwikkelen zodat wordt gekomen tot maximale afvalscheiding.

Pollution Control

Every year, a fertilizing and crop protection plan is drafted. The course uses only legally allowed pesticides. There is a registration that meets legal standards.

Jaarlijks wordt een bemestings- en gewasbeschermingsplan opgesteld. De baan gebruikt alleen bestrijdingsmiddelen die wettelijk zijn toegelaten.

The water quality of the irrigation water (= ground water) used on the court is regularly monitored. This is done both visually and through analyses performed by a professional laboratory. The results of the analyses are recorded by a member of the course commission.

De waterkwaliteit van het op de baan gebruikte beregeningswater (= oppervlaktewater) wordt regelmatig gemonitord. Dat gebeurt zowel visueel als door het laten analyseren van watermonsters door een professioneel laboratorium. De resultaten van de analyses worden door een lid van de baancommissie bijgehouden.

Waste water is discharged into the public sewer.

Afvalwater wordt op het openbare riool geloosd.

Fertilizers and fuel are stored according to regulations in the barn where the machines are parked. This also holds for the lubricants and used oil and oil filters.

Meststoffen en brandstoffen worden op voorgeschreven wijze opgeslagen in de loods waar ook de machines staan. Dat geldt ook voor de smeermiddelen en de afgewerkte olie en -filters. Bij vervanging van machines wordt onderzocht of overschakelen op alternatieve brandstof economisch verantwoord is.

The washing location is provided with a liquid tight plate with oil and grease separator and is checked on a yearly basis.

De aanwezige wasplaats is voorzien van een vloeistofdichte plaat met olie- en vetafscheider en wordt jaarlijks gecontroleerd. De greenkeeping stelt zich tot doel het gebruik van smeervet en brandstof te beperken

De Groene Ster wants to come to a maximum reduction of the use of fertilizers and pesticides. In order to realize this, a threshold value will be set by De Groene Ster for accepting damage caused by, for instance, fungi. The use of alternative substances will also be explored. One of the main objectives of the club is to replace bluegrass – which is highly sensitive to fungi – by other grass species, all this through a change in the course management. Leather jackets are combated by putting up (40!) birdhouses for starlings.
Greenkeeping aims to minimize the use of lubricants and fuel. When machines need replacing, it is explored whether alternative fuel is economically viable.

Er is een registratie aanwezig die voldoet aan de wettelijke eisen. Doel van De Groen Ster is het gebruik van zowel meststoffen als gewasbeschermingsmiddelen zo veel mogelijk te beperken. Om dit te realiseren gaat De Groene Ster de drempelwaarde voor het accepteren van schade door bijvoorbeeld schimmels vastleggen. Ook wordt een onderzoek gestart naar gebruik van alternatieve middelen. De club zet ook in op de vervanging van straatgras -zeer gevoelig voor schimmels- door andere grassoorten door het uitvoeren van een aangepast beheer. Emelten worden bestreden door het ophangen van spreeuwenkasten (40!).

Community

Golf Club De Groene Star has an enthusiastic GEO committee. All members are very well informed about all aspects of sustainability that concern the course.

Golfclub De Groen Ster heeft een enthousiaste GEO-commissie. Alle leden zijn bijzonder goed en inhoudelijk op de hoogte van de duurzaamheidsthema's die op de baan spelen.

A safe working environment is an important issue within the management of De Groene Ster. All activities on the course are carried out following the ARBO directives (working conditions regulations). Every 3 – 5 years, a risk assessment is carried out. Risk prevention is also a recurring item on the agenda. When handing hazardous substances, the greenkeepers follow procedures accurately and this is supervised by the management. All necessary means of protection are made available and actual use thereof is regularly monitored.

Een veilige werkomgeving is een belangrijk aandachtspunt binnen de bedrijfsvoering op De Groen Ster. Alle activiteiten op de baan worden uitgevoerd conform ARBO-richtlijnen. Elke 3-5 jaar wordt een risico-inventarisatie uitgevoerd. Ook is het voorkomen van risico's periodiek een aandachtpunt bij overleg. Tijdens het werken met gevaarlijke stoffen worden procedures door de greenkeepers nauwkeurig nageleefd en door het management gecontroleerd. Alle noodzakelijke beschermingsmiddelen worden ter beschikking gesteld. Regelamtig wordt gecontroleerd of ze daadwerkelijk worden gebruikt.

During opening hours of the golf course, there is always an emergency care giver present. The staff have had first aid instruction and are trained in the use of defibrillators. The club intends to make first aid and emergency courses available to more members of staff.

Gedurende de openingstijden van de golfbaan is altijd een bedrijfshulpverlener aanwezig. Ook heeft het vaste personeel een EHBO-opleiding gehad en getraind in het gebruik van een AED. De club is voornemens de cursus BHV aan meer mensen aan te bieden.

The club has many contacts with external parties and intends to build on these relationships in the future. The aim is for example to carry out the essential nature inventories together with surrounding nature associations.

De club heeft veel contacten met externe partijen en is van plan deze relaties in de toekomst verder uit te bouwen. Doel is bijvoorbeeld de noodzakelijke natuurinventarisaties samen met omliggende natuurverenigingen uit te voeren.

The course is situated to the north of Leeuwarden within the EHS (Ecological Main Structure) and borders on the N200 area of the Grote Wielen.

De baan ligt ten oosten van Leeuwarden en valt binnen de EHS en grenst aan het N2000-geb ied Grote Wielen.

The GEO committee writes on a regular base articles about sustainability and nature conservation in the club magazine.

DE GEO-commisie schrijf regelmatig artikelen over duurzaamheid en natuurbeheer in het clubblad.

On the website, there is no mention of GEO-objectives or a GEO-certificate. However, via the GEO mark there is a link to the starting page of www.golfenvironment.org but it is advisable to provide more information, both on the course and in the club house.

Op de website is geen informatie over GEO-doelen of GEO-certificering opgenomen. Wel is via het GEO-beeldmerk een link naar de startpagina van www.golfenvironment.org/ aanwezig, maar meer informatie, ook op de baan en in het clubhuis zou wenselijk zijn.

Documentation Reviewed

Conclusion

Golf Club De Groene Ster is located to the east of Leeuwarden and borders the N200 area of Grote Wielen. It is a remarkable course, in an area of stunning natural beauty. It is important for the club to speedily develop working protocols so that the requirements set in the National Flora and Fauna Act are met. Golf Club De Groene Ster has formulated ambitious objectives when it comes to management of the existent nature and the provision of habitats for plant and animal life. Over the last three years, a lot of effort has been put in realizing these objectives. The same holds for development of the course. Less and less irrigation water is used and the change of grass composition is underway so that in future years, the use of pesticides can be reduced. This approach corresponds perfectly with the goals and objectives formulated in the Green Deal Sporting Facilities philosophy. In addition, it is recommended that when equipment and machinery needs replacing, options for hybrid or electric variants are given seriously consideration, naturally within given economic and technical conditions. It is further recommended that the duty of care with respect to trees is accurately recorded. Regarding waste and purchase, substantial progress can be made in the years to come. Particular attention should be given to sustainable and ethical aspects of reducing of the amount of and the separation of waste and the purchase of products. In the domain of People and Communities, articulating the ideals of sustainability towards members and visitors should be the main focus for the coming years. This may be done by giving special attention to GEO on the website.

Golfclub De Groene Ster ligt ten oosten van Leeuwarden tegen het N200-gebied Grote Wielen. Het is bijzondere baan, in een prachtige natuurlijk omgeving. Wel moet de club op korte termijn werkprotocollen ontwikkelen, zodat aan de eisen vanuit de Flora- en faunawet wordt voldaan. Op het gebied van het beheren van de bestaande natuur en het bieden van biotopen aan planten- en dieren zijn door Golfclub De Groene Ster ambitieuze doelstellingen geformuleerd. Aan het realiseren van die doelstellingen is in de afgelopen drie jaren hard gewerkt. Datzelfde geldt voor het doorontwikkelen van de baanbeheer. Er wordt steeds minder beregeningswater gebruikt en hard gewerkt om de grassamenstelling zodanig te wijzigen dat met minder bestrijdingsmiddelen kan worden volstaan. Een dergelijke aanpak past prachtig binnen de doelstellingen van de Green Deal Sportvelden. Daarnaast is het zeker zinvol bij de vervanging van machines te onderzoeken of hybride of elektrische varianten, binnen gestelde economische en gebruikstechnische randvoorwaarden, een rol bij het beheer kunnen gaan vervullen. Ook zou het verstandig zijn de zorgplicht met betrekking tot bomen op een adequate wijze te administreren. Op het gebied van afval en inkoop moeten in de komende jaren nog stappen worden gezet. Met name het verminderen van de hoeveelheid afval, het nog beter scheiden en het bij inkoop aandacht hebben voor duurzaamheid en ethische aspecten is daarbij belangrijk. Ook regionale inkoop kan worden ontwikkeld. Op het gebied van mens en samenleving is het uitdragen van de duurzaamheidsgedachte richting leden en bezoekers het belangrijkste aandachtspunt voor de komende jaren. Dat kan bijvoorbeeld door op de website aandacht aan GEO te besteden.

Certification Highlights

• Golf Club De Groene Star has an enthusiastic GEO committee;
• It is a remarkable course, in an area of stunning natural beauty;
• On the course, various species of the ‘red list’ can be found such as Purple marshlocks (Potentilla palustris);
• The composition of the grass species will be changed such that in the future, irrigation will be reduced.

• Golfclub De Groen Ster heeft een enthousiaste GEO-commissie;
• bijzondere baan, in een prachtige natuurlijk omgeving;
• Op de baan komen verschillende 'rode lijst soorten' voor zoals Wateraardbei (Potentilla palustris), Moeraswolfsklauw (Lycopodiella inundata) en Krabbenscheer (Stratiotes aloides) voor;
• De grassoortensamenstelling wordt zodanig gewijzigd dat de beregening in de toekomst nog verder kan worden beperkt.